Τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι ένα ζήτημα υγείας που βρίσκεται σταθερά στο προσκήνιο, καθώς αποτελούν την κυρίαρχη αιτία θανάτου, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ευρώπη. Στη συζήτηση για την πρόληψη, συνήθως αναφέρονται γνωστοί παράγοντες κινδύνου, όπως η υπέρταση, η δυσλιπιδαιμία ή ο διαβήτης. Υπάρχει, όμως, κι ένας άλλος, παραγνωρισμένος, αλλά εξίσου σημαντικός παράγοντας: Η λήψη της φαρμακευτικής αγωγής με συνέπεια και πειθαρχία. Η προσήλωση των ασθενών στη θεραπεία τους.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσήλωσης στη Θεραπευτική Αγωγή (World Adherence Day), που τιμάται στις 27 Μαρτίου, το ygeiamou.gr αναδεικνύει μέσα από το Στρογγυλό Τραπέζι, με θέμα «Καρδιαγγειακά Νοσήματα: Από τη γνώση στην πρόληψη – Ο ρόλος της προσήλωσης στη θεραπεία», τον κρίσιμο αυτό πυλώνα πρόληψης, που ενισχύεται μέσα από την επικοινωνία γιατρού-ασθενούς, την εκπαίδευση, τα ψηφιακά εργαλεία, τον ρόλο των φαρμακοποιών και την πολιτική βούληση.
Η προσήλωση στη θεραπεία ως προτεραιότητα πολιτικής υγείας
Από την πλευρά της Πολιτείας, ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης υπογράμμισε κατά το Στρογγυλό Τραπέζι ότι η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ατομική ευθύνη, επισημαίνοντας ότι οι επιλογές τρόπου ζωής αποτελούν καθοριστικό παράγοντα κινδύνου, και το κράτος συνεπικουρεί.
«Το πρώτο που πρέπει να κάνουμε εάν μας ενδιαφέρει να έχουμε υγεία, είναι να αλλάξουμε τον τρόπο της ζωής μας» τόνισε ο κ. Γεωργιάδης, αναδεικνύοντας παράλληλα τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου, όπως το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», μέσω του οποίου έχουν ήδη εξεταστεί 5,5 εκατομμύρια πολίτες, καθώς και τα ψηφιακά εργαλεία που επιτρέπουν την παρακολούθηση της θεραπείας.
«Η συμμόρφωση αποτελεί «το Ά και το Ω», με στόχο ένα σύστημα υγείας που προλαμβάνει επιπλοκές και βελτιώνει τη διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων» υπογράμμισε ο υπουργός Υγείας.. Προς την κατεύθυνση αυτή αναμένεται κομβική η λειτουργία της πλατφόρμας Health IQ, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας μέσω της οποίας παρακολουθούνται σε σε επίπεδο δήμου πλέον, εάν οι χρόνιοι ασθενείς, για παράδειγμα οι υπερτασικοί, λαμβάνουν τη θεραπεία τους. Πρόσθεσε δε ότι θα δοθεί πρόσβαση σε όλους τους επιστήμονες υγείας στο Health IQ
«Για εμάς η συμμόρφωση είναι το νούμερο ένα. Γιατί ένας υπερτασικός ασθενής, εάν λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, θα είναι υπό έλεγχο. Εάν δεν λαμβάνεις φαρμακευτική αγωγή, επειδή νομίζεις ότι έγινες καλά, δεν θα γίνεις καλά. Ένας διαβητικός ασθενής εάν είναι ρυθμισμένος μπορεί να ζει μια φυσιολογική ζωή. Αν όμως δεν είναι ρυθμισμένος και είναι συνεχώς αρρύθμιστος, τότε η ζημιά στην υγεία του θα είναι πάρα πολύ μεγάλη και για το σύστημα υγείας θα κοστίζει. Γιατί θα γυρίζει με πάρα πολλές επιπλοκές στην υγεία του», σημείωσε ο κ. Γεωργιάδης σε σχέση με τη σημασία που έχει η προσήλωση των ασθενών στη θεραπεία τους.
Οι παράγοντες κινδύνου και η δύναμη της πρόληψης
Για τους παράγοντες κινδύνου που μπορούν να ελεγχθούν ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων μίλησε ο κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας, Καθηγητής Καρδιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας.
Ο καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας
Όπως εξήγησε, η αθηρωμάτωση αποτελεί τη βασική αιτία των περισσότερων καρδιακών συμβαμάτων, ενώ οι παράγοντες κινδύνου διακρίνονται σε τροποποιήσιμους και μη. «Δεν μπορείς να αλλάξεις το DNA σου», είπε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «παράγοντες όπως το κάπνισμα, η υπερλιπιδαιμία, η αρτηριακή υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης μπορούν να ελεγχθούν».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και σε σύγχρονους επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως η καθιστική ζωή, η περιβαλλοντική ρύπανση και ακόμη και η ηχορύπανση. «Η ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου, ακόμη και σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο κατά 70%-80%», τόνισε.
Η σημασία της επικοινωνίας και της κατανόησης
Ο καθηγητής ανέδειξε επίσης τη σημασία της ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ γιατρού και ασθενούς, η οποία –όπως είπε– πρέπει να διδάσκεται συστηματικά σε όλους τους επαγγελματίες υγείας.
Επιπρόσθετα ανέδειξε την αξία ενός κοινού εξιτηρίου με στόχο την προσήλωση των ασθενών στη θεραπεία : «Όταν βγαίνει ο ασθενής από το νοσοκομείο, πρέπει να υπάρχει ένα κοινό τυποποιημένο εξιτήριο όπου αναγράφονται οι στόχοι του για δείκτες της υγείας του, όπως πχ η χοληστερόλη, η πίεση, το σάκχαρο. Να φεύγει από το νοσοκομείο με ένα τυποποιημένο εξιτήριο και να ξέρει πότε θα δει τον γιατρό του ή για πόσο διάστημα πρέπει να λαμβάνει αγωγή. Πρόκειται για πληροφορίες που πρέπει να αναγράφονται, να εξηγούνται και ο μέσος άνθρωπος να τις κατανοεί» εξήγησε ο καθηγητής.
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»: Η μη συμμόρφωση στη θεραπεία
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Κυριάκος Σουλιώτης, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας, Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και Διευθυντής του Εργαστηρίου Αξιολόγησης Πολιτικών, Τεχνολογιών και Συμπεριφορών Υγείας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου παρουσίασε την προσήλωση στη θεραπεία ως τον «ελέφαντα στο δωμάτιο».
Ο καθηγητής κ. Κυριάκος Σουλιώτης
Ο καθηγητής υπογράμμισε τη σημασία της πρόσβασης στα δεδομένα: «Είναι κρίσιμη υπόθεση – αν δεν το μετρήσεις, δε μπορείς να το διαχειριστείς. Ευτυχώς, με τα ψηφιακά άλματα που έχει κάνει η χώρα μας στην υγεία, είμαστε σε θέση να μετράμε τα πάντα. Πρέπει να δώσουμε την ευκαιρία στην επιστημονική κοινότητα να αξιοποιήσει τα δεδομένα, να μελετήσει και να κάνει συστάσεις. Τώρα έχουμε τεράστιο πλεονέκτημα: Μπορούμε να δούμε πού έχουμε διαρροές σε επίπεδο συμμόρφωσης. Αυτό είναι κολοσσιαίο. Από εκεί και πέρα, το ζήτημα είναι η πρόληψη. Όλες οι μελέτες για τα προγράμματα πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης δείχνουν ότι είναι οικονομικά αποδοτικά».
Ο κ. Σουλιώτης ανέδειξε ότι η ενεργοποίηση των φαρμακοποιών μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη συμμόρφωση των ασθενών, καθώς σύμφωνα με τη μελέτη CONCORD με τη συμβολή των φαρμακοποιών η προσήλωση στη θεραπεία αυξήθηκε κατά 23% μέσα σε τρεις μήνες. Τόνισε ότι οι φαρμακοποιοί λειτουργούν ως δεύτερο σημείο ελέγχου μετά τον γιατρό, ενώ υπογράμμισε πως στην Ελλάδα υπάρχει υποτίμηση του κινδύνου από τους πολίτες.
Γιατί οι ασθενείς διακόπτουν τη θεραπεία
Για τους λόγους που οδηγούν πολλούς ασθενείς στη διακοπή της θεραπείας τους, αλλά και για τον ρόλο της εγγραμματοσύνης υγείας στην ενίσχυση της θεραπευτικής προσήλωσης μίλησε η κυρία Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας. Όπως σημείωσε, πρόκειται για ένα σύνθετο φαινόμενο, στο οποίο συνυπάρχουν ο φόβος, η παραπληροφόρηση και η ελλιπής κατανόηση. «Η απάντηση δεν εντοπίζεται σε έναν παράγοντα, αλλά σε πολλούς ταυτόχρονα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως υπογράμμισε, η διακοπή της θεραπείας παραμένει ένα από τα πιο σοβαρά και υποτιμημένα προβλήματα του συστήματος υγείας, με άμεσες συνέπειες τόσο για την πορεία του ασθενούς όσο και για τη συνολική επιβάρυνση της περίθαλψης. Κεντρικό ζητούμενο, όπως είπε, είναι η ενίσχυση της εγγραμματοσύνης υγείας: «Χωρίς εγγραμματοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει πρόληψη».
Η πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, κυρία Μέμη Τσεκούρα με τον Γενικό Γραμματέα του ΠΦΣ, κ. Εμμανουήλ Κατσαράκη
Η κυρία Τσεκούρα στάθηκε ιδιαίτερα στον φόβο, τον οποίο χαρακτήρισε «πραγματικό και πολυεπίπεδο». Όπως είπε, πολλοί ασθενείς φοβούνται τις παρενέργειες, αμφιβάλλουν για την αποτελεσματικότητα της αγωγής ή επηρεάζονται από την παραπληροφόρηση, κυρίως στο διαδίκτυο. «Όλα αυτά συνθέτουν ένα σκηνικό, μέσα στο οποίο ο ασθενής εγκαταλείπει πάρα πολύ εύκολα τη θεραπεία του» εξήγησε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το 75% των ασθενών δεν γνωρίζει βασικές έννοιες όπως η φαρμακοεπαγρύπνηση, γεγονός που ενισχύει την ανασφάλεια και οδηγεί συχνά στην εγκατάλειψη της θεραπείας. Πέρα από την ελλιπή ενημέρωση, αναφέρθηκε και στα πρακτικά εμπόδια που δυσκολεύουν τη πρόσβαση και τη συνέχεια της αγωγής, όπως η γραφειοκρατία στις διαδικασίες αποζημίωσης και λήψης των φαρμάκων, αλλά και το υψηλό ιδιωτικό κόστος. Όπως επισήμανε, οι αυξημένες ιδιωτικές δαπάνες στην Ελλάδα οδηγούν συχνά τους ασθενείς στη διακοπή της θεραπείας τους, επειδή προηγούνται άλλες – πιο πιεστικές – ανάγκες επιβίωσης.
Ποιοι ασθενείς διακόπτουν πιο εύκολα τη θεραπεία
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στον ρόλο των φαρμακοποιών, με τον Γενικό Γραμματέα του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ), κ. Εμμανουήλ Κατσαράκη να επισημαίνει ότι, λόγω της καθημερινής επαφής με τον ασθενή, μπορούν να εντοπίζουν έγκαιρα σημάδια μη συμμόρφωσης. «Ένας παρατηρητικός φαρμακοποιός μπορεί να διακρίνει συμπεριφορές όπως καθυστέρηση στην ανανέωση της συνταγής ή παράλειψη εκτέλεσης επαναλαμβανόμενων συνταγών», σημείωσε, περιγράφοντας μία εικόνα που συναντάται συχνά στην καθημερινή πρακτική των φαρμακείων.
Όπως εξήγησε, οι ασθενείς υψηλού κινδύνου για μη προσήλωση είναι κυρίως όσοι λαμβάνουν πολλαπλά φάρμακα ή ακολουθούν πολύπλοκα θεραπευτικά σχήματα. «Η πολυφαρμακία, αλλά και τα σύνθετα δοσολογικά σχήματα, δυσκολεύουν τους ασθενείς να κατανοήσουν και να τηρήσουν σωστά τη θεραπεία», ανέφερε.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν οι ανεπιθύμητες ενέργειες, οι οποίες είτε είναι πραγματικές είτε αποδίδονται λανθασμένα στα φάρμακα, καθώς και η παραπληροφόρηση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη θεσμικής ένταξης των φαρμακοποιών σε μηχανισμούς υποστήριξης της προσήλωσης στη θεραπεία. «Είναι άμεση επιδίωξή μας τα φαρμακεία να εμπλακούν θεσμικά σε αυτή τη διαδικασία», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η επανάληψη και η επεξήγηση της αγωγής μέχρι την πλήρη κατανόηση από τον ασθενή είναι κάτι στο οποίο το φαρμακείο μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά.
Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη για πρόσβαση στον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας (ΕΗΦΥ) του ασθενούς, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα της φαρμακευτικής αγωγής και να ελέγχονται πιθανές αλληλεπιδράσεις.
Ο ρόλος των ψηφιακών εργαλείων
Από την πλευρά της, η κυρία Παναγιώτα Τζώρτζη, Προϊσταμένη Τμήματος Σχεδιασμού Αγοράς και Παρακολούθησης Δικτύου Παρόχων ΠΦΥ της Διεύθυνσης Στρατηγικού Σχεδιασμού του ΕΟΠΥΥ, ανέδειξε τις δυνατότητες των ψηφιακών εργαλείων, όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, στην παρακολούθηση της θεραπευτικής συμμόρφωσης.
Όπως εξήγησε, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν συστήματα ειδοποίησης που θα εντοπίζουν ασθενείς οι οποίοι δεν εκτελούν έγκαιρα τις συνταγές τους, ενεργοποιώντας τόσο τον γιατρό όσο και τον ίδιο τον ασθενή. «Όταν το σύστημα δει ότι ο ασθενής δεν πηγαίνει να εκτελέσει την συνταγή μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, πχ 90 μέρες, τότε θα πρέπει να υπάρχει αυτόματα μία ειδοποίηση ότι υπάρχει εδώ κενό θεραπείας. Αυτή η ειδοποίηση μπορεί να πηγαίνει τόσο στον ασθενή με SMS ή e-mail στο κινητό του, αλλά και στον γιατρό, ο οποίος θα επικοινωνεί με τον ασθενή για να μάθει για ποιο λόγο δεν συνέχισε την θεραπεία» διευκρίνισε. Με τον τρόπο αυτό ο γιατρός θα μπορεί να επικοινωνεί έγκαιρα με τον ασθενή για να διερευνήσει τους λόγους της διακοπής της θεραπείας, όπως πιθανές παρενέργειες ή δυσκολία πρόσβασης στο φάρμακο.
Ο κ. Σουλιώτης και η κυρία Παναγιώτα Τζώρτζη στο Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr
Παράλληλα, πρότεινε την υιοθέτηση νέων μοντέλων αποζημίωσης που θα συνδέονται με τα αποτελέσματα της θεραπείας, καθώς και την ενίσχυση του θεσμού του προσωπικού γιατρού.
Ακόμη, η κυρία Τζώρτζη υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης του θεσμού του προσωπικού γιατρού, ώστε κάθε πολίτης να έχει έναν σταθερό επαγγελματία υγείας που θα παρακολουθεί συστηματικά την πορεία της υγείας του. Η ύπαρξη προσωπικού γιατρού, όπως τόνισε, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της συμμόρφωσης στη θεραπεία, καθώς επιτρέπει συνεχή παρακολούθηση, καλύτερη επικοινωνία με τον ασθενή και πιο ολοκληρωμένη φροντίδα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου