Σαν σήμερα 24 Ιουλίου

 

Η πτώση της Χούντας και η νύχτα που άρχισε η Μεταπολίτευση

Η 24η Ιουλίου 1974 καταγράφεται ως η ημέρα αποκατάστασης της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Στις 4:15 τα ξημερώματα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ορκίστηκε πρωθυπουργός και ανέλαβε την ευθύνη να οδηγήσει τη χώρα από τη δικτατορία στην κοινοβουλευτική ομαλότητα, στην αφετηρία της περιόδου που έμεινε στην ιστορία ως Μεταπολίτευση.

Η κατάρρευση του καθεστώτος είχε επέλθει την προηγούμενη ημέρα, υπό το βάρος της εθνικής κρίσης στην Κύπρο. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, το οποίο οργανώθηκε από τη χούντα των Αθηνών, άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου. Η αποδιοργανωμένη επιστράτευση και ο κίνδυνος γενικευμένου πολέμου με την Τουρκία αποκάλυψαν το πολιτικό και στρατιωτικό αδιέξοδο του καθεστώτος.

Στις 23 Ιουλίου, η στρατιωτική ηγεσία κάλεσε πολιτικούς της προδικτατορικής περιόδου σε σύσκεψη, προκειμένου να παραδώσει τη διακυβέρνηση της χώρας. Έπειτα από διαβουλεύσεις, αποφασίστηκε να κληθεί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος ζούσε στο Παρίσι από το 1963.

Ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας, Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εσταίν, διέθεσε το προεδρικό αεροσκάφος για την επιστροφή του. Στις 2:06 τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου, το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Χιλιάδες πολίτες είχαν συγκεντρωθεί για να υποδεχθούν τον Καραμανλή, εκφράζοντας την προσδοκία ότι η επταετής περίοδος καταστολής και ανελευθερίας είχε φτάσει στο τέλος της.

Λίγες ώρες αργότερα, ο Καραμανλής ορκίστηκε πρωθυπουργός από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Σεραφείμ, παρουσία του στρατηγού Φαίδωνα Γκιζίκη. Αργότερα συγκροτήθηκε η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, στην οποία συμμετείχαν πολιτικοί από διαφορετικούς χώρους, με βασικούς στόχους την αποκατάσταση των δημοκρατικών θεσμών, τον πολιτικό έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων και τη διαχείριση της κρίσης στην Κύπρο.

Το πρώτο υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε την κατάργηση του στρατοπέδου εξορίας της Γυάρου, την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και την επιστροφή της ελληνικής ιθαγένειας σε όσους την είχαν στερηθεί από το δικτατορικό καθεστώς. Τους επόμενους μήνες νομιμοποιήθηκαν τα πολιτικά κόμματα, περιλαμβανομένου του ΚΚΕ, και άρχισε η θεσμική αποδόμηση του μηχανισμού της δικτατορίας.

Στις 17 Νοεμβρίου 1974 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες ελεύθερες βουλευτικές εκλογές μετά τη Χούντα. Στις 8 Δεκεμβρίου, το δημοψήφισμα για το πολιτειακό οδήγησε στην οριστική κατάργηση της μοναρχίας, ενώ το Σύνταγμα του 1975 θεμελίωσε την Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

• 1908: Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, λίγο πριν από τον τερματισμό του μαραθωνίου, ο Ιταλός Ντοράντο Πιέτρι σωριάζεται στο έδαφος. Μερικοί θεατές τον βοηθούν να καλύψει τα τελευταία μέτρα, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί. Νικητής ανακηρύσσεται ο Αμερικανός Τζον Χέις.
• 1909: Ιδρύεται στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία, γνωστή και ως «Φεντερασιόν».
• 1923: Υπογράφεται η Συνθήκη της Λωζάνης, που καθορίζει μεταξύ άλλων τα ελληνοτουρκικά σύνορα. Στη στεριά, το σύνορο των δύο χωρών είναι ο μέσος ρους του ποταμού Έβρου, εκτός από την εξέχουσα του Κάραγατς. Στη θάλασσα, αποδίδεται στην Ελλάδα κάθε νησί, νησίδα και βραχονησίδα, που βρίσκεται πέρα από τα τρία μίλια από τις μικρασιατικές ακτές, εκτός από την Δωδεκάνησο, το Καστελόριζο, την Ίμβρο και την Τένεδο.
• 1974: Χιλιάδες λαού υποδέχονται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού στις 2 π.μ. τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που φτάνει από το Παρίσι, με αεροπλάνο του προέδρου της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εστέν. Στις 4:15 π.μ. ορκίζεται πρωθυπουργός, μπροστά στο στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη.
• 1982: Καταργείται στην Ελλάδα η ποινική δίωξη της μοιχείας, με την ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου.
• 2008: Ο Αλέξης Τσίπρας, στην πρώτη του εμφάνιση ως πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στην καθιερωμένη δεξίωση του Προέδρου της Δημοκρατίας για την επέτειο της αποκατάστασης της δημοκρατίας, συνοδεύεται από την 23χρονη αφρικανίδα μετανάστρια Καντίντζα Σάνκο και κλέβει την παράσταση.

Γεννήσεις

• 1783: Σιμόν Ντε Μπολιβάρ, «απελευθερωτής» των κατοίκων της Λατινικής Αμερικής από τον ισπανικό ζυγό και οραματιστής των Ηνωμένων Πολιτειών της Νότιας Αμερικής. (Θαν. 17/12/1830)
• 1897: Αμέλια Έρχαρτ, Αμερικανίδα πιλότος, η πρώτη γυναίκα που διέσχισε μόνη της τον Ατλαντικό. (Θαν. 5/1/1939)
• 1970: Τζένιφερ Λόπεζ, Αμερικανίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια.

Θάνατοι

• 1879: Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, Έλληνας ποιητής και πολιτικός. (Γεν. 1/9/1824)
• 1901: Ανδρέας Λασκαράτος, Έλληνας ποιητής και σατιρικός συγγραφέας. (Γεν. 1/5/1811)
• 2023: Μαριάννα Βαρδινογιάννη, σύζυγος του επιχειρηματία Βαρδή Ι. Βαρδινογιάννη. Υπήρξε ιδρύτρια του Συλλόγου Φίλων των Παιδιών με Καρκίνο «ΕΛΠΙΔΑ» και πρέσβειρα καλής θελήσεως της UNESCO. (Γεν. 1943)