Σαν σήμερα 18 Αυγούστου

Τα σημαντικότερα γεγονότα της 18ης Αυγούστου

Όσα έγιναν σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο.

1201: Ιδρύεται η πόλη Ρίγα στη Λετονία.

1452: Ο Μωάμεθ Β΄ επιχειρεί ανεπιτυχώς επίθεση κατά της Κωνσταντινούπολης.

1822: Η Πελοποννησιακή Γερουσία ανακηρύσσει Αρχιστράτηγο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.

1877: Ο Ασαπ Χολ ανακαλύπτει το Φόβο, το μεγαλύτερο δορυφόρο του πλανήτη Δία.

1910: Ο Αμερικανός Τζον Μοϊσάν περνά τα Στενά της Μάγχης με αεροπλάνο.

1917:  Η μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης

Το Σάββατο 18 Αυγούστου 1917 ήταν μια συνηθισμένη, ζεστή και ηλιόλουστη καλοκαιρινή ημέρα στη Θεσσαλονίκη. Επί τρεις ημέρες φυσούσε ισχυρός Βαρδάρης, δροσίζοντας τους κατοίκους της μακεδονικής πρωτεύουσας και τους στρατιώτες των συμμάχων της Αντάντ που βρίσκονταν στα περίχωρά της. Γύρω στις τρεις το μεσημέρι ξέσπασε πυρκαγιά στη συνοικία Μεβλανέ, στα βορειοδυτικά της πόλης, όταν μια σπίθα από τη φωτιά που έκαιγε στο φτωχικό σπίτι δύο Ελληνίδων προσφύγων έπεσε από μια τρύπα στο δάπεδο στην υπόγεια αποθήκη, όπου ήταν στοιβαγμένα δεμάτια με άχυρο. Μέσα σε λίγες ώρες, η φωτιά εξαπλώθηκε καίγοντας μεγάλο μέρος του ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης. Η πυρκαγιά του 1917 έμελλε να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία της πόλης, αλλάζοντας τη φυσιογνωμία της.

Αρχικά η πυρκαγιά εξαπλώθηκε προς δύο κατευθύνσεις: προς το Διοικητήριο, διαμέσου της οδού Αγίου Δημητρίου, και προς την αγορά στα νότια, διαμέσου της οδού Λέοντος Σοφού. Με το πέρασμα των ωρών οι στήλες καπνού πάνω από την πόλη πύκνωσαν και το σούρουπο οι κεντρικοί δρόμοι και τα κάθετα σοκάκια που κατηφόριζαν προς τη θάλασσα γέμισαν από ανθρώπους που προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τη φωτιά. Μαζί τους κουβαλούσαν όσα υπάρχοντα μπορούσαν να κρατήσουν στα χέρια τους. Και όταν πια έφτασαν στη θάλασσα, κάθονταν στο έδαφος αρνούμενοι να αποχωριστούν τα πράγματά τους.

Μάταια προσπαθούσαν οι άνδρες των Αρχών της πόλης, συνεπικουρούμενοι από κατοίκους και ξένους στρατιώτες, να κατασβήσουν τη φωτιά. Ο ισχυρός Βαρδάρης, η λειψυδρία και τα πενιχρά μέσα κατάσβεσης έκαναν αδύνατη την προσπάθειά τους. Το Διοικητήριο σώθηκε χάρη στις υπεράνθρωπες προσπάθειες των υπαλλήλων του, που έσπευσαν να συνδράμουν στην κατάσβεση της πυρκαγιάς. Το εμπορικό κέντρο της πόλης, όμως, δεν είχε την ίδια τύχη. Το ίδιο και πολλά μνημεία, ιστορικές εκκλησίες, τζαμιά, συναγωγές, βιβλιοθήκες, σχολεία, λέσχες και γραφεία.
«Ηταν μια απίστευτη και θλιβερή σκηνή. Οι οικογένειες να κλαίνε γοερά, τα σπίτια να καταρρέουν με πάταγο, καθώς οι φλόγες, οιστρηλατημένες απ’ τον άνεμο, τα καταβρόχθιζαν· και στους στενούς δρόμους, μια αργοκίνητη μάζα από φορτωμένα γαϊδούρια, κάρα, χαμάληδες που κουβαλούσαν τεράστια φορτία· Ελληνες πρόσκοποι· στρατιώτες όλων των εθνών, ανοργάνωτοι προς το παρόν για οτιδήποτε συγκεκριμένο· παμπάλαια ξύλινα πυροσβεστικά μηχανήματα που έτριζαν αξιοθρήνητα, καθώς έφτυναν στάλα στάλα το ανεπαρκέστατο νερό τους· ο κόσμος, τέλος, που κουβαλούσε κρεβάτια, ντουλάπες, καθρέφτες, τσουκάλια και πιατικά, ραπτομηχανές κι ένα γενικό συνονθύλευμα από δυσκίνητα, άχρηστα πράματα» έγραψε ο αυτόπτης μάρτυρας Βρετανός δημοσιογράφος που υπηρετούσε στις βρετανικές δυνάμεις στο Μακεδονικό Μέτωπο Χένρι Κόλινσον Οουεν για την κατάσταση που επικρατούσε στην πόλη τις ώρες της πυρκαγιάς (Μαρκ Μαζάουερ, Θεσσαλονίκη: πόλη των φαντασμάτων. Χριστιανοί, μουσουλμάνοι και Εβραίοι. 1430-1950, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2006, σελ. 381-382).

Το βράδυ της 19ης Αυγούστου, ανήμερα της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος με το Ιουλιανό Ημερολόγιο, η πυρκαγιά κόπασε. Χιλιάδες κάτοικοι της Θεσσαλονίκης βρέθηκαν άστεγοι. Οι πηγές αναφέρουν περίπου 75.000 πυροπαθείς. Περισσότερο επλήγη η εβραϊκή κοινότητα της πόλης, καθώς η πυρκαγιά αφάνισε κυρίως τη δική της συνοικία. Πολλοί από τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης εγκατέλειψαν την πόλη μετά την πυρκαγιά κατευθυνόμενοι σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης, κυρίως τη Γαλλία. Αλλοι εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη. «Η Σαλονίκη ήταν μια πόλη πεθαμένων. Οι δρόμοι της ήταν άδειοι, τα καφενεία και τα εστιατόριά της δεν υπήρχαν πια, και τη νύχτα το μισοφέγγαρο έριχνε το ασημένιο του φως πάνω σε μια ερημιά καμωμένη από στοιχειωμένα ερείπια, προεξέχοντα κρεμάμενα δοκάρια και μαυρισμένα καβούκια σπιτιών» (ό.π., σελ. 383).
Στην πόλη οργανώθηκαν λαϊκά συσσίτια. Σχεδόν αμέσως άρχισε να σχεδιάζεται η ανοικοδόμηση της πόλης. Η Διεθνής Επιτροπή Σχεδιασμού υπό τον Ερνέστ Εμπράρ εκπόνησε ένα σύγχρονο ρυμοτομικό σχέδιο με χαράξεις αξόνων και διαγωνίων, αναδεικνύοντας τα μνημεία της πόλης και συγκεντρώνοντας τις δημόσιες υπηρεσίες σε ένα μέρος. Το τελικό σχέδιο που εφαρμόστηκε διέφερε σημαντικά από εκείνο του Εμπράρ. Διατηρήθηκαν πάραυτα οι διαγώνιες οδοί και οι στοές της Πλατείας Αριστοτέλους.

1920: Ψηφίζεται η 19η Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, που αναγνωρίζει το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες.

1928: Μεγάλη επιδημία δάγκειου πυρετού μαστίζει την Ελλάδα. Καταμετρήθηκαν 16 θάνατοι ανά 24ωρο.

1937: Ιδρύεται η ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία Toyota.

1941: Ο Αδόλφος Χίτλερ ανακαλεί την ευθανασία όσων πάσχουν από πνευματικά νοσήματα και αναπηρίες.

1957: Ο Αργεντινός οδηγός, Χουάν Μανουέλ Φάντζιο, κερδίζει την τελευταία του κούρσα και κατακτά τον παγκόσμιο τίτλο της Formula 1 για πέμπτη διαδοχική χρονιά στο γερμανικό γκραν πρι στο Νίρνμπουργκρινγκ, σε ηλικία 46 ετών.

1960: Κυκλοφορεί το πρώτο αντισυλληπτικό χάπι.

1977: Το συγκρότημα των Police, με επικεφαλής τον Στινγκ, δίνει την πρώτη του συναυλία στο Μπέρμιγχαμ.

1978: Ξεκινά το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Υγρού Στίβου στο Δυτικό Βερολίνο. Μετά από πέντε χρόνια απουσίας επανεμφανίζεται η Ελλάδα στο πόλο.

1979: Η ΕΣΣΔ πραγματοποιεί πυρηνική δοκιμή στο ανατολικό Καζακστάν.

1982: Υπάλληλος της Ιονικής Τράπεζας Θεσσαλονίκης εξαφανίζεται με 700 εκατομμύρια δραχμές.

1983: Ο τυφώνας Αλίσια «χτυπά» το Τέξας, προκαλώντας το θάνατο 22 ανθρώπων και υλικές ζημιές ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων.

1989: Τεράστια πυρκαγιά στη Θάσο καταστρέφει 70.000 στρέμματα, ενώ οι φλόγες φτάνουν μέχρι και το λιμάνι.

1990: Η Κίνα πραγματοποιεί πυρηνική δοκιμή ισχύος 40-150 κιλοτόνων.

1991: Ο πρόεδρος της ΕΣΣΔ, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, «φυλακίζεται» στο σπίτι του από πραξικοπηματίες.

1992: Η εταιρία πληροφορικής Wang κλείνει λόγω χρεοκοπίας.

1992: Ο Λάρι Μπερντ, ένας από τους μεγαλύτερους παίκτες του ΝΒΑ, ανακοινώνει την αποχώρησή του από την ενεργό δράση λόγω προβλημάτων με τη μέση του μετά από 13 χρόνια στους Μπόστον Σέλτικς.

1994: Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κηρύσσεται ο νομός Χανίων και εφαρμόζεται το σχέδιο «Ξενοκράτης», εξαιτίας της μεγάλης πυρκαγιάς, που προκαλεί βιβλικές καταστροφές στην περιοχή.

1995: Στο Μαρόκο, από τις πλημμύρες στο Μαρακές, χάνουν τη ζωή τους 73 άτομα.

1999: Η Μέρλιν Ότι βρίσκεται ντοπαρισμένη, καθώς στο δείγμα της 05/07/1999 από τους αγώνες της Λουκέρνης ανιχνεύεται ναδρολόνη, ένα σκληρό αναβολικό. Η 39χρονη Τζαμαϊκανή δηλώνει αθώα, αλλά επιτόπου αποσύρει τη συμμετοχή της από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου της Σεβίλλης, που θα αρχίσει σε δυο ημέρες.

2004: Ιστορική ημέρα για τους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το αγώνισμα της σφαιροβολίας επιστρέφει στην κοιτίδα του, στο στάδιο της Αρχαίας Ολυμπίας, έπειτα από 1611 χρόνια. Νικητές αναδεικνύονται ο Ουκρανός Γιούρι Μπιλόνογκ στους άνδρες και η Κουβανέζα Γιουμιλεϊντι Κούμπα στις γυναίκες.

2005: Μία μεγάλη διακοπή ρεύματος πλήττει το νησί της Ιάβας στην Ινδονησία, επηρεάζοντας σχεδόν 100.000.000 ανθρώπους, σε μία από τις μεγαλύτερες και πιο εκτενείς διακοπές στην ιστορία.

2008: Ο πρόεδρος του Πακιστάν, Περβέζ Μουσάραφ, παραιτείται υπό την απειλή της μομφής.

2021: Η Formula 1 ανακοινώνει ότι το φετινό Γκραν Πρι της Ιαπωνίας που ήταν προγραμματισμένο για τις 8-10 Οκτωβρίου ακυρώθηκε λόγω της αύξησης του αριθμού των κρουσμάτων COVID-19 στην Ιαπωνία

Γεννήσεις

1587 – Βιρτζίνια Ντερ, το πρώτο παιδί Βρετανών, που γεννιέται στην Αμερική

1750 – Αντόνιο Σαλιέρι, Ιταλός μουσικοσυνθέτης

1830 – Φραγκίσκος Ιωσήφ, Αυτοκράτορας της Αυστρίας

1922 – Σέλεϊ Γουίντερς, Αμερικανίδα ηθοποιός

1925 – Μπράιαν Αλντλίς, Αμερικανός συγγραφέας

1932 – Λικ Μοντανιέ, Γάλλος ιολόγος, που ανακάλυψε τον ιό HIV (τιμημένος με βραβείο Νόμπελ το 2008)

1933 – Ρομάν Πολάνσκι, Πολωνός σκηνοθέτης

1935 – Ράφερ Τζόνσον, Αμερικανός δεκαθλητής

1937 – Ρόμπερτ Ρέντφορντ, Αμερικανός ηθοποιός

1952 – Πάτρικ Σουέιζι, Αμερικανός ηθοποιός

1952 – Λόουελ Λιούις, ανώτερος υπουργός του Μοντσερράτ (2006-09)

1957 – Ντένις Λίρι, Ιρλανδός κωμικός, συγγραφέας και σκηνοθέτης

1961 – Μπιρόλ Ουνέλ, Γερμανός ηθοποιός

1969 – Έντουαρντ Νόρτον, Αμερικανός ηθοποιός

1969 – Κρίστιαν Σλέιτερ, Αμερικανός ηθοποιός

1981 – Δημήτρης Σαλπιγγίδης, Έλληνας ποδοσφαιριστής

1983 – Μίκα Πένιμαν, Αμερικανο-Λιβανέζος τραγουδιστής

2008 – Γκορντέι Κολέσοφ, Ρώσος σκακιστής, που θεωρείται παιδί-θαύμα

Θάνατοι

1095 – Όλαφ Α’, βασιλιάς της Δανίας

1227 – Τζένγκις Χαν, μεγάλος χάνος και ιδρυτής της Μογγολικής αυτοκρατορίας

1258 – Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρης, αυτοκράτορας της Νίκαιας

1276 – Πάπας Αδριανός Ε’

1503 – Πάπας Αλέξανδρος ΣΤ’

1642 – Γκουίντο Ρένι, Ιταλός ζωγράφος

1765 – Φραγκίσκος Α’, αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

1850 – Ονορέ ντε Μπαλζάκ, Γάλλος συγγραφέας

1922 – Γουίλιαμ Χένρι Χάντσον, Βρετανός συγγραφέας

1931 – Γιόχαν Φρίντολφ Χάγκφορς, Φινλανδός συνθέτης

1936 – Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Ισπανός συγγραφέας

1944 – Έρνστ Τέλμαν, Γερμανός πολιτικός

2005 – Κένιον Τζόουνς, Αμερικανός καλαθοσφαιριστής

2009 – Κιμ Ντάε-γιουνγκ, Νοτιοκορεάτης πολιτικός

2016 – Ερνστ Νόλτε, Γερμανός ιστορικός

2017 – Ζωή Λάσκαρη, Ελληνίδα ηθοποιός